Najpierw przewidź
Czy licznik może pokazać więcej impulsów w późniejszym pomiarze, choć izotopu macierzystego ubywa? Najpierw przewidź wynik przy ε₁ = 0 i ε₂ = 100%, a potem porównaj dwa okna w notatniku.
Pełny przykład bez sterowania: T₁ = 20 min, T₂ = 5 min, N₁₀ = 12000, N₂₀ = N₃₀ = 0. Po 20 min oczekujemy N₁ = 6000, N₂ = 1750, N₃ = 4250 oraz A₁ ≈ 3,46574 Bq i A₂ ≈ 4,04336 Bq. Po 25 min N₁ ≈ 5045,37849, N₂ ≈ 1556,79283. W oknie 20–25 min następuje zatem średnio D₁ ≈ 954,62151 oraz D₂ = 1750 + D₁ − 1556,79283 ≈ 1147,82868 przemiany. Dla ε₁ = 20%, ε₂ = 50%, B = 0,50 s⁻¹ i Δt = 300 s otrzymujemy C = 0,20D₁ + 0,50D₂ + 150 ≈ 914,83864 oczekiwanego zliczenia. Prostokąt R(20 min)Δt dałby 964,44794. To przybliżenie zmiennej częstości stałą, a nie fluktuacja pojedynczego pomiaru.
Odczyty modelu
Porównaj swoje próby
Zapisz ustawienia i odczyty, zmień jeden parametr i zapisz kolejną próbę. To wyniki modelu. Tabela pozostaje na tej stronie do jej zamknięcia; możesz pobrać ją jako CSV. Wyczyszczenie tabeli możesz cofnąć do chwili zapisania nowej próby.
Brak zapisanych prób. Możesz porównać do 20 prób.
| Próba | Ustawienia | Odczyty |
|---|
Jak działa ten model?
Izotop macierzysty 1 przechodzi w promieniotwórczy produkt 2, a produkt 2 w trwały 3. N₁, N₂ i N₃ są wartościami oczekiwanymi. Początkowo N₃₀ = 0. Jedna śledzona linia pochodzenia znajduje się zawsze w jednym z tych trzech stanów, dlatego suma N₁ + N₂ + N₃ jest stała. Nie jest to suma wszystkich emitowanych cząstek ani zasada zachowania mas spoczynkowych jąder.
Dla λ₁ = ln 2/T₁ i λ₂ = ln 2/T₂ bilanse brzmią N₁′ = −λ₁N₁, N₂′ = λ₁N₁ − λ₂N₂ i N₃′ = λ₂N₂. Produktu 2 przybywa wtedy, gdy dopływ z 1 przewyższa jego własny rozpad. Początkowa liczba N₂₀ może być niezerowa. W takim przypadku nie każde obecne jądro 2 powstało po rozpoczęciu obserwacji.
Przy różnych stałych N₂ = N₂₀ exp(−λ₂t) + N₁₀ λ₁[exp(−λ₁t) − exp(−λ₂t)]/(λ₂ − λ₁). Przy równych stałych λ₁ = λ₂ = λ dokładna granica wynosi N₂ = (N₂₀ + λN₁₀t)exp(−λt). Suwaki można ustawić równo, a wpisane wartości mogą być bardzo bliskie: model nie dzieli wtedy bezpośrednio różnicy prawie równych wykładników przez małą różnicę stałych.
Aktywność Aᵢ = λᵢNᵢ oznacza średnią liczbę przemian na sekundę. W odczytach okres w minutach jest przeliczany na sekundy. Mniejsza liczebność może dawać większą aktywność, jeśli okres jest krótszy. Aktywność trwałego produktu 3 wynosi zero, choć jego liczebność rośnie. Dwa wykresy mają osobne skale pionowe i wspólną skalę czasu w minutach.
W maksimum liczby jąder produktu 2 zachodzi A₁ = A₂. Przy N₂₀ = 0 chwila maksimum to ln(λ₂/λ₁)/(λ₂ − λ₁), a dla równych stałych 1/λ. Przy początkowym produkcie model uwzględnia jego wkład; jeśli λ₁N₁₀ ≤ λ₂N₂₀, maksimum przypada na t = 0. Dla pustej próbki nie przypisuje chwili maksimum ani wartości ilorazu 0/0.
Zacieniowany przedział rozciąga się od t do t + Δt. Oczekiwane przemiany wyznaczamy z bilansów: D₁ = N₁(t) − N₁(t + Δt), D₂ = N₂(t) + D₁ − N₂(t + Δt). Przybywa dokładnie D₂ trwałych jąder 3. W krótkich oknach obliczenia używają równoważnej stabilnej postaci, aby nie tracić dokładności przy odejmowaniu bliskich liczebności.
ε₁ i ε₂ oznaczają efektywne szanse uzyskania zliczenia z jednej przemiany. Wpis 20% oznacza w równaniu 0,20. Oczekiwane zliczenia wynoszą C = ε₁D₁ + ε₂D₂ + BΔt, z czasem w sekundach przy B w s⁻¹. R(t) = ε₁A₁ + ε₂A₂ + B jest częstością w jednej chwili. Osobny odczyt R(t)Δt pozwala sprawdzić, ile zmienia zastąpienie całki prostokątem.
Odtwarzanie przechodzi przez 120 minut modelu w około sześć sekund i nie udaje rzeczywistego tempa przemian. Zmiana parametrów przelicza całą przewidywaną historię od t = 0. Wykres obejmuje co najmniej dwa dłuższe okresy i koniec okna pomiaru; skala czasu może się więc zmienić. Znacznik pokazuje bieżące t. Model nie losuje pojedynczych rozpadów ani wyników licznika.
Zapisz próbę przy t = 0, potem przy t = 20 min, z T₁ = 20 min, T₂ = 5 min i Δt = 5 min. Przy ε₁ = 0, ε₂ = 100% i B = 0 późniejsza próba ma więcej zliczeń. Potem zamień wydajności: ε₁ = 100%, ε₂ = 0. Ta sama próbka daje teraz mniej zliczeń w późniejszym oknie. Notatnik i CSV zachowują ustawienia oraz wartości oczekiwane z chwili zapisu.
Założenia i granice
- Zamknięty, nierozgałęziony łańcuch 1 → 2 → 3. Dodatnie stałe rozpadu, trwały produkt 3, brak początkowych jąder 3, brak dopływu i strat substancji. Parametry opisują umowne izotopy, nie certyfikowane dane konkretnego źródła.
- Krzywe są wartościami oczekiwanymi dla zadanych początkowych liczebności. Ułamkowa oczekiwana liczba jąder lub impulsów nie jest wynikiem pojedynczej realizacji. Nie modelujemy rozkładu niepewności i nie przypisujemy automatycznie rozkładu Poissona sumie obu powiązanych etapów.
- Każda przemiana daje najwyżej jedno zliczenie swojego kanału z efektywnym prawdopodobieństwem εᵢ. Wydajności i tło są stałe; nie występują czas martwy, nakładanie impulsów ani dodatkowa zależność geometrii od czasu. Parametry detektora nie wpływają na rozpad.
- Odczyty nie określają dawki, energii promieniowania ani sposobu pracy z rzeczywistymi źródłami. Jest to model matematyczny narastania produktu i interpretacji zliczeń.
Sprawdź samodzielnie
Ustaw N₁₀ = 6000, N₂₀ = 0, T₁ = 10 min, T₂ = 5 min, ε₁ = 20%, ε₂ = 40%, B = 0,10 s⁻¹ i Δt = 10 min. Porównaj okna zaczynające się w 0 i 10 min. Dlaczego spadek łącznych zliczeń nie oznacza takiego samego spadku w obu kanałach?
Sprawdź rozwiązanie
W chwilach 0, 10 i 20 min pary (N₁,N₂) to (6000,0), (3000,1500) i (1500,1125). Pierwsze okno ma D₁ = 3000 i D₂ = 1500, drugie D₁ = 1500 i D₂ = 1875. Każde ma 60 zliczeń tła. Całości wynoszą 0,20·3000 + 0,40·1500 + 60 = 1260 oraz 0,20·1500 + 0,40·1875 + 60 = 1110. Wkład kanału 1 spada z 600 do 300, lecz kanału 2 rośnie z 600 do 750. Łączny sygnał nie opisuje osobno każdego izotopu.