v2.0.9817.20094
Fizyka dla każdego

Kalorymetria i równowaga faz · wirtualne doświadczenie

Lód i woda: topnienie, krzepnięcie i bilans cieplny

Sprawdź końcową temperaturę i masy obu faz. Uwzględnij zimny lód oraz ciepło naczynia i znajdź granice między lodem, mieszaniną i samą wodą.

Najpierw przewidź

Czy dodanie bardzo zimnego lodu zawsze zmniejsza ilość lodu? Przewidź, czy stopnieje część lodu, czy skrzepnie część wody, a potem porównaj oba budżety energii.

Przykład bez sterowania: 200 g wody i naczynie o 50 J/K mają 20°C; dodajemy 100 g lodu w −10°C. Woda i naczynie do zera mogłyby oddać 17,80 kJ, a ogrzanie lodu wymaga 2,10 kJ. Zostaje S = 15,70 kJ, mniej niż 33,40 kJ potrzebne do stopienia całego lodu. Stopi się 15,70/334 ≈ 0,047006 kg. Końcowo mamy około 247,006 g wody i 52,994 g lodu w 0°C. Energia ogrzania i topnienia lodu daje 2,10 + 15,70 = 17,80 kJ; masy sumują się do 300 g.

Ustaw doświadczenie

Porównaj swoje próby

Zapisz ustawienia i odczyty, zmień jeden parametr i zapisz kolejną próbę. To wyniki modelu. Tabela pozostaje na tej stronie do jej zamknięcia; możesz pobrać ją jako CSV. Wyczyszczenie tabeli możesz cofnąć do chwili zapisania nowej próby.

Brak zapisanych prób. Możesz porównać do 20 prób.

Jak działa ten model?

mw i ml to początkowe masy w kilogramach; kontrolki podają gramy. M = mw + ml jest masą całej próbki. cw = 4200 J/(kg·K), cl = 2100 J/(kg·K), L = 334000 J/kg są zaokrąglonymi stałymi. Ck jest pojemnością całego naczynia w J/K, a nie ciepłem właściwym jego materiału.

Rozważ pomocniczy stan przy 0°C. Stygnięcie wody i naczynia do tej temperatury daje Qw0 = (mw cw + Ck)Tw. Ogrzanie początkowego lodu wymaga Ql0 = ml cl(0 − Tl). Różnica S = Qw0 − Ql0 mówi, ile energii pozostaje na topnienie albo ile trzeba pozyskać z krzepnięcia. S nie jest ciepłem doprowadzonym z zewnątrz. Stan pomocniczy służy rachunkowi; nie zakładamy takiej kolejności procesów w naczyniu.

Gdy −mwL ≤ S ≤ mlL, temperatura równowagi wynosi 0°C. Końcowa masa cieczy to mw + S/L, a lodu ml − S/L. Dodatnie S topi część lodu, ujemne S powoduje krzepnięcie części wody. Wewnątrz tego przedziału pozostają obie fazy; dokładnie na dolnym lub górnym progu pozostaje odpowiednio sam lód albo sama woda przy 0°C.

Jeżeli S < −mwL, cała woda krzepnie, a końcowa temperatura lodu i naczynia wynosi T = (S + mwL)/(Mcl + Ck). Jeżeli S > mlL, cały lód topnieje, a T = (S − mlL)/(Mcw + Ck). W mianowniku jest cała końcowa masa, nie tylko porcja, która na początku była wodą lub lodem.

Porównaj stany po zmianie tylko Ck. Cieplejsze naczynie może zwiększyć stopioną masę bez zmiany końcowych 0°C. Termometr nie odróżnia w takim przypadku różnych udziałów faz. Dolny pas pokazuje udziały masowe; nie przedstawia poziomu wody, rozmiaru kostki ani geometrii pływania.

Zapisz próby w notatniku i pobierz CSV. Przed porównaniem temperatur sprawdź znak S oraz oba progi. Przykładowo dla 100 g lodu w −10°C, 200 g wody i Ck = 0 granica pełnego stopienia przypada na Tw ≈ 42,262°C. Przy 41°C pozostaje około 3,174 g lodu w 0°C, a przy 43°C jest sama woda w około 0,492°C. Jeśli Tw znasz tylko z przedziału 41–43°C, dane nie rozstrzygają końcowego rodzaju stanu.

Tw opisuje także początkową temperaturę naczynia, gdy masa wody jest zerowa. Przy Ck = 0 i braku wody ta kontrolka nie wpływa na wynik. Gdy obie masy są zerowe, pracownia pokazuje brak próbki zamiast temperatury i udziałów 0/0.

Założenia i granice

  • Izolowany układ czystej wody, lodu i naczynia, przy ciśnieniu bliskim atmosferycznemu. Końcowy stan jest jednorodną równowagą cieplną. Woda i naczynie początkowo mają Tw, lód ma Tl. Pomijamy parowanie, domieszki, przechłodzenie, pracę objętościową oraz wymianę z otoczeniem.
  • Stałe cw, cl, L i Ck nie zależą od temperatury. Zakres Tw do 80°C nie obejmuje wrzenia. Obliczenia dotyczą stanów początkowego i końcowego; nie przewidują czasu mieszania, wielkości kryształów, tempa topnienia ani lokalnych temperatur.
  • Wspólna temperatura 0°C nie wystarcza do pomiaru udziału faz. Masy wyświetlane przez pracownię wynikają z idealnego bilansu, a nie z rzeczywistego ważenia. W doświadczeniu trzeba osobno uwzględnić mokry lód, pojemność termometru, niepewności i straty.

Sprawdź samodzielnie

Ustaw 200 g wody w 5°C, 400 g lodu w −20°C i Ck = 0. Oblicz stan końcowy i ilość skrzepniętej wody. Następnie ustaw 20 g wody w 10°C, 1000 g lodu w −20°C i Ck = 20 J/K. Czy pozostanie ciecz?

Sprawdź rozwiązanie

Pierwsza próba: Qw0 = 4,20 kJ, Ql0 = 16,80 kJ i S = −12,60 kJ. Skrzepnie 12,60/334 ≈ 0,037725 kg wody. Zostanie około 162,275 g cieczy i 437,725 g lodu przy 0°C. Druga próba: S = 1,04 − 42,00 = −40,96 kJ, poniżej dolnego progu −6,68 kJ. Zamarznie cała woda. Końcowe 1,020 kg lodu i naczynie mają pojemność 2162 J/K, więc T = (−40960 + 6680)/2162 ≈ −15,856°C.

Podstawy fizyczne

Nie znalazłeś szukanego materiału? Napisz do nas — pomóż nam rozwijać Fizykę dla każdego.