v2.0.9817.20094
Fizyka dla każdego

Nośniki prądu i efekt Halla · wirtualne doświadczenie

Efekt Halla: znak nośników i odwracanie pola

Zmieniaj prąd, pole, gęstość nośników i wymiary paska. Sprawdź znak napięcia, oddziel stały offset przez odwrócenie pola i odtwórz gęstość z dwóch odczytów.

Najpierw przewidź

Przy tym samym dodatnim prądzie i polu elektrony dryfują w przeciwną stronę niż dodatnie nośniki. Czy napięcie poprzeczne też zmieni znak? Co stanie się po podwojeniu szerokości paska przy stałym prądzie?

Przykład bez sterowania: elektrony o n = 2·10²² m⁻³, I = +5 mA, B = +0,4 T, t = 0,5 mm i w = 10 mm. Przy e = 1,602176634·10⁻¹⁹ C dryf wynosi około −0,312075 m/s, R_H ≈ −3,12075·10⁻⁴ m³/C, a U_H ≈ −1,24830 mV. Dodanie stałego offsetu +0,500 mV daje −0,74830 mV przy +B i +1,74830 mV przy −B. Połowa różnicy odtwarza −1,24830 mV, połowa sumy +0,500 mV. Gęstość odtworzona z pary wynosi 2·10²² m⁻³.

Ustaw doświadczenie

Porównaj swoje próby

Zapisz ustawienia i odczyty, zmień jeden parametr i zapisz kolejną próbę. To wyniki modelu. Tabela pozostaje na tej stronie do jej zamknięcia; możesz pobrać ją jako CSV. Wyczyszczenie tabeli możesz cofnąć do chwili zapisania nowej próby.

Brak zapisanych prób. Możesz porównać do 20 prób.

Jak działa ten model?

Dodatnia oś x biegnie w prawo, +y ku górze, a +z wychodzi z rysunku do czytelnika. Styk G jest na górnym brzegu y = +w/2, D na dolnym y = −w/2. Mierzymy U = V_D − V_G: dodatni przewód miernika jest przy D. Zmiana przewodów zmieniłaby znak każdego napięcia bez zmiany materiału.

I jest prądem umownym, a q ma znak nośnika. Ze zliczania przepływającego ładunku wynika I = nqwtv_x. Dla dodatniego I elektrony dryfują ku −x, a dodatnie nośniki ku +x. n jest zawsze dodatnią liczbą nośników na jednostkę objętości. Strzałka dryfu pokazuje średni ruch, nie mikroskopowe trajektorie ani szybkość rozchodzenia się sygnału.

W stanie ustalonym nie płynie prąd poprzeczny. Składowa siły Lorentza q(E_y − v_xB) znika, więc E_y = v_xB. Różnica potencjałów w przyjętej kolejności wynosi U_H = E_yw = IB/(nqt). Dla I > 0 i B > 0 elektrony dają napięcie ujemne, a dodatnie nośniki dodatnie. Odwrócenie tylko I lub tylko B zmienia znak; odwrócenie obu go zachowuje.

Przy stałym I podwojenie szerokości dwukrotnie zmniejsza dryf i pole E_y, ale zwiększa odległość styków. U_H pozostaje takie samo. Podwojenie grubości zmniejsza U_H dwukrotnie, bo nie zwiększa odległości G–D. Gdyby zamiast prądu utrzymywać napięcie zasilania wzdłuż próbki, prąd zmieniałby się z geometrią: byłoby to inne doświadczenie.

Model dodaje do napięcia Halla stały offset. Dwa odczyty przy przeciwnych polach mają postać U_m(B) = U_H + offset i U_m(−B) = −U_H + offset. Połowa różnicy usuwa offset, a połowa sumy go wyodrębnia. Zapisz obie próby w tabeli, a potem sprawdź rachunek samodzielnie. Wartości w tabeli są wynikami symulacji.

Pole kontrolki B może być dodatnie lub ujemne. Drugi odczyt zawsze odpowiada polu o przeciwnym znaku do bieżącego ustawienia. Przy B = 0 oba punkty wykresu pokrywają się; przy I = 0 prosta jest pozioma. W obu przypadkach brak sygnału Halla i z tej pary nie wyznaczymy n. Nie zastępujemy dzielenia 0/0 pozornie skończoną odpowiedzią.

Współczynnik R_H = 1/(nq) ma jednostkę m³/C. Odtworzenie n używa wartości bezwzględnej skorygowanego napięcia i niezależnie znanej grubości. Przy nieznanej grubości pomiar daje iloczyn nt, czyli gęstość powierzchniową. Sam pomiar Halla nie wyznacza ruchliwości; potrzebny jest jeszcze pomiar rezystywności.

Przyrząd rzeczywisty może mieć offset zmienny w czasie i inne zakłócenia. Odwrócenie pola usuwa tylko składnik, który pozostaje wspólny dla obu odczytów. W lekcji o czterech polaryzacjach pokazano osobno odwracanie prądu i pola; symulacja tutaj utrzymuje prosty stały offset.

Założenia i granice

  • Jednorodny prostokątny pasek, jeden rodzaj nośników, q = ±e, klasyczny model transportu z czynnikiem Halla równym jeden. e = 1,602176634·10⁻¹⁹ C jest dokładną stałą SI; ćwiczenia mogą jawnie używać e ≈ 1,60·10⁻¹⁹ C.
  • Stan ustalony, pole magnetyczne jednorodne i prostopadłe do paska, małe styki poprzeczne na tej samej współrzędnej x oraz woltomierz o znikomym poborze prądu. Schemat nie zachowuje skali długości ani sił.
  • Offset jest dodanym, stałym napięciem: identycznym dla B i −B. Nie symulujemy szumu, dryfu temperatury, magnetorezystancji ani błędów grubości i kalibracji pola.
  • Model nie obejmuje równoczesnego przewodzenia elektronów i dziur, wielopasmowości, anomalnego i kwantowego efektu Halla ani przewidywania parametrów konkretnego materiału. Wartości odczytów pochodzą z jawnego modelu obliczeniowego.

Sprawdź samodzielnie

Przy ustawieniach początkowych zwiększ offset do +5 mV. Czy surowe napięcie może stać się dodatnie mimo elektronów? Następnie podwój szerokość do 20 mm, a na końcu odwróć tylko pole. Przed każdą zmianą przewidź znak U_H, wartość dryfu oraz wynik połowy różnicy.

Sprawdź rozwiązanie

Tak: przy +5 mV offsetu U_m(+0,4 T) ≈ +3,75170 mV, choć prawdziwe w tym modelu U_H ≈ −1,24830 mV. U_m(−0,4 T) ≈ +6,24830 mV, a połowa różnicy nadal wynosi −1,24830 mV. Po podwojeniu szerokości dryf zmniejsza wartość bezwzględną z około 0,312075 do 0,156038 m/s, lecz U_H i oba surowe odczyty pozostają takie same. Odwrócenie tylko pola zamienia role dwóch odczytów i zmienia U_H oraz połowę różnicy na +1,24830 mV; dryf nadal wynosi około −0,156038 m/s. Znak samego surowego odczytu nie wystarcza do określenia znaku nośników.

Podstawy fizyczne

Nie znalazłeś szukanego materiału? Napisz do nas — pomóż nam rozwijać Fizykę dla każdego.