Najpierw przewidź
Przesuń zero obu wskazań o 2 mm. Czy zmienią się poziomy cieczy, różnica H₁ − H₂ lub wyznaczony iloczyn γ cos θ? Co uniemożliwi pomiar, gdy promienie będą równe?
Dla γ = 72 mN/m, θ = 60°, ρ = 1000 kg/m³ i g = 10 m/s² współczynnik A = 2γ cos θ/(ρg) wynosi 7,2 mm². Promienie 0,50 i 1,00 mm dają h₁ = 14,4 mm oraz h₂ = 7,2 mm. Przy b = 2,0 mm wskazania to 16,4 i 9,2 mm; ich różnica nadal wynosi 7,2 mm. Ciśnienie cieczy tuż pod meniskiem jest niższe od ciśnienia gazu odpowiednio o 144 i 72 Pa. Długość kapilarna wynosi około 2,683 mm, a liczby Bonda 0,03472 oraz 0,13889; druga rurka zasługuje już na sprawdzenie dokładności modelu menisku.
Odczyty modelu
Porównaj swoje próby
Zapisz ustawienia i odczyty, zmień jeden parametr i zapisz kolejną próbę. To wyniki modelu. Tabela pozostaje na tej stronie do jej zamknięcia; możesz pobrać ją jako CSV. Wyczyszczenie tabeli możesz cofnąć do chwili zapisania nowej próby.
Brak zapisanych prób. Możesz porównać do 20 prób.
| Próba | Ustawienia | Odczyty |
|---|
Jak działa ten model?
Obie pionowe rurki są otwarte do tego samego gazu i zanurzone w jednym dużym zbiorniku tej samej cieczy. Powierzchnie ścianek mają ten sam zadany kąt zwilżania. Wysokość h mierzymy ze znakiem od płaskiego poziomu w zbiorniku; ciśnienie gazu traktujemy jako jednakowe. Nie opisujemy czasu napełniania.
Normalną kierujemy od cieczy ku gazowi. W przybliżeniu sferycznego menisku krzywizna wynosi −2 cos θ/r, a Δp = p_cieczy − p_gazu = −2γ cos θ/r. Hydrostatyka daje Δp = −ρgh, zatem h = A/r oraz A = 2γ cos θ/(ρg). θ poniżej 90° daje podniesienie i niższe ciśnienie cieczy pod meniskiem. Powyżej 90° oba znaki się odwracają. Przy dokładnie 90° interfejs jest płaski i h = 0.
Lewy wykres pokazuje poziomy z modelu, bez rysowania szczegółowego menisku. Szerokości rurek są umowne, a pionowa skala jest wspólna dla obu. Prawy wykres ma stałą poziomą skalę odwrotności promienia od 0 do 10 mm⁻¹. Jego pionowa skala dopasowuje się do danych: porównuj liczby, nie samą wysokość wykresu po zmianie ustawień.
Wskazanie H = h + b ma wspólny błąd zera b. Ten parametr przesuwa prostą H(1/r), lecz nie zmienia samej cieczy, ciśnienia ani różnicy H₁ − H₂. Poprawka do pojedynczego wskazania wynosi −b. Dla dwóch różnych promieni A = (H₁ − H₂)/(1/r₁ − 1/r₂). Wartość A w mm² daje iloczyn γ cos θ po przeliczeniu mm² na m².
Równe promienie dostarczają tego samego równania dwukrotnie: nie wyznaczymy osobno A i b. Dla bardzo podobnych promieni niewielki błąd różnicy wskazań mocno zmienia oszacowanie A. Te dokładne syntetyczne dane nie zawierają losowego szumu; idealne odzyskanie A w modelu nie dowodzi dobrej dokładności prawdziwego doświadczenia.
γ i θ są tutaj zadanymi parametrami modelu. Z samych wysokości można odtworzyć ich iloczyn γ cos θ, lecz nie obie wielkości osobno. Porównaj γ = 72 mN/m, θ = 60° z γ = 36 mN/m, θ = 0°: wszystkie h oraz Δp będą identyczne, ale długość kapilarna i liczby Bonda inne. Znane napięcie lub niezależny pomiar kąta są dodatkową informacją.
Liczba Bonda Bo = ρgr²/γ porównuje wpływ grawitacji na skalę menisku z napięciem powierzchniowym. Małe Bo sprzyja przybliżeniu sferycznemu; duże podważa je. Ostrzeżenie od Bo = 0,1 jest dydaktycznym sygnałem, nie certyfikatem dokładności ani twierdzeniem o błędzie 10%. Duże rurki pozostają dostępne, aby zobaczyć formalną ekstrapolację i granice stosowanego wzoru.
Założenia i granice
- Stała temperatura, jednorodna nieściśliwa ciecz, zaniedbana gęstość gazu i jego zmiana ciśnienia z wysokością. W całym doświadczeniu celowo przyjęto g = 10 m/s².
- Jedna granica ciecz–gaz, nie dwie strony błony mydlanej. γ oraz θ są niezależnie ustawianymi parametrami umownego układu, a nie kartą właściwości określonej substancji.
- Przybliżenie cienkiej kapilary pomija szczegóły objętości menisku. Rzeczywisty odczyt poziomu musi określać, który punkt powierzchni obserwujemy. Duży zbiornik zapewnia praktycznie stały poziom odniesienia.
- Gładkie jednorodne ścianki z zadanym stałym kątem. Pomijamy histerezę kąta, zakotwiczenie linii kontaktu, parowanie, zanieczyszczenia, lepkie opóźnienie i ograniczenie długością rurki. Skrajne kąty 0° i 180° są idealnymi granicami modelu.
- Błąd zera obu wskazań jest dokładnie wspólny. Różnica nie usuwa osobnych błędów menisku, skali długości, promieni ani odmiennego zwilżania rurek.
Sprawdź samodzielnie
Zachowaj dane początkowe, lecz zmień b z 2 na −3 mm. Następnie ustaw θ = 120°, zachowując nowe b. Podaj h₁, h₂, H₁ − H₂ i znaki Δp. Na koniec zrównaj oba promienie: jaka informacja o A i b znika?
Sprawdź rozwiązanie
Sama zmiana b pozostawia h₁ = 14,4 mm, h₂ = 7,2 mm i różnicę 7,2 mm; wskazania zmieniają się na 11,4 oraz 4,2 mm. Przy θ = 120° cos θ = −1/2, więc h₁ = −14,4 mm, h₂ = −7,2 mm, wskazania −17,4 i −10,2 mm, a różnica −7,2 mm. Δp₁ = +144 Pa i Δp₂ = +72 Pa. Równe promienie dają zerową różnicę dla każdego A: nie można z tej pary odczytów rozdzielić nachylenia i wyrazu wolnego.