v2.0.9817.20094
Fizyka dla każdego

Kapilarność i pomiar zwilżania · wirtualne doświadczenie

Dwie kapilary: poziomy, ciśnienia i wspólne zero

Porównaj dwie rurki o tej samej powierzchni. Oddziel zmianę menisku od błędu zera, odtwórz nachylenie H(1/r) i sprawdź ograniczenia przybliżenia.

Najpierw przewidź

Przesuń zero obu wskazań o 2 mm. Czy zmienią się poziomy cieczy, różnica H₁ − H₂ lub wyznaczony iloczyn γ cos θ? Co uniemożliwi pomiar, gdy promienie będą równe?

Dla γ = 72 mN/m, θ = 60°, ρ = 1000 kg/m³ i g = 10 m/s² współczynnik A = 2γ cos θ/(ρg) wynosi 7,2 mm². Promienie 0,50 i 1,00 mm dają h₁ = 14,4 mm oraz h₂ = 7,2 mm. Przy b = 2,0 mm wskazania to 16,4 i 9,2 mm; ich różnica nadal wynosi 7,2 mm. Ciśnienie cieczy tuż pod meniskiem jest niższe od ciśnienia gazu odpowiednio o 144 i 72 Pa. Długość kapilarna wynosi około 2,683 mm, a liczby Bonda 0,03472 oraz 0,13889; druga rurka zasługuje już na sprawdzenie dokładności modelu menisku.

Ustaw doświadczenie

Porównaj swoje próby

Zapisz ustawienia i odczyty, zmień jeden parametr i zapisz kolejną próbę. To wyniki modelu. Tabela pozostaje na tej stronie do jej zamknięcia; możesz pobrać ją jako CSV. Wyczyszczenie tabeli możesz cofnąć do chwili zapisania nowej próby.

Brak zapisanych prób. Możesz porównać do 20 prób.

Jak działa ten model?

Obie pionowe rurki są otwarte do tego samego gazu i zanurzone w jednym dużym zbiorniku tej samej cieczy. Powierzchnie ścianek mają ten sam zadany kąt zwilżania. Wysokość h mierzymy ze znakiem od płaskiego poziomu w zbiorniku; ciśnienie gazu traktujemy jako jednakowe. Nie opisujemy czasu napełniania.

Normalną kierujemy od cieczy ku gazowi. W przybliżeniu sferycznego menisku krzywizna wynosi −2 cos θ/r, a Δp = p_cieczy − p_gazu = −2γ cos θ/r. Hydrostatyka daje Δp = −ρgh, zatem h = A/r oraz A = 2γ cos θ/(ρg). θ poniżej 90° daje podniesienie i niższe ciśnienie cieczy pod meniskiem. Powyżej 90° oba znaki się odwracają. Przy dokładnie 90° interfejs jest płaski i h = 0.

Lewy wykres pokazuje poziomy z modelu, bez rysowania szczegółowego menisku. Szerokości rurek są umowne, a pionowa skala jest wspólna dla obu. Prawy wykres ma stałą poziomą skalę odwrotności promienia od 0 do 10 mm⁻¹. Jego pionowa skala dopasowuje się do danych: porównuj liczby, nie samą wysokość wykresu po zmianie ustawień.

Wskazanie H = h + b ma wspólny błąd zera b. Ten parametr przesuwa prostą H(1/r), lecz nie zmienia samej cieczy, ciśnienia ani różnicy H₁ − H₂. Poprawka do pojedynczego wskazania wynosi −b. Dla dwóch różnych promieni A = (H₁ − H₂)/(1/r₁ − 1/r₂). Wartość A w mm² daje iloczyn γ cos θ po przeliczeniu mm² na m².

Równe promienie dostarczają tego samego równania dwukrotnie: nie wyznaczymy osobno A i b. Dla bardzo podobnych promieni niewielki błąd różnicy wskazań mocno zmienia oszacowanie A. Te dokładne syntetyczne dane nie zawierają losowego szumu; idealne odzyskanie A w modelu nie dowodzi dobrej dokładności prawdziwego doświadczenia.

γ i θ są tutaj zadanymi parametrami modelu. Z samych wysokości można odtworzyć ich iloczyn γ cos θ, lecz nie obie wielkości osobno. Porównaj γ = 72 mN/m, θ = 60° z γ = 36 mN/m, θ = 0°: wszystkie h oraz Δp będą identyczne, ale długość kapilarna i liczby Bonda inne. Znane napięcie lub niezależny pomiar kąta są dodatkową informacją.

Liczba Bonda Bo = ρgr²/γ porównuje wpływ grawitacji na skalę menisku z napięciem powierzchniowym. Małe Bo sprzyja przybliżeniu sferycznemu; duże podważa je. Ostrzeżenie od Bo = 0,1 jest dydaktycznym sygnałem, nie certyfikatem dokładności ani twierdzeniem o błędzie 10%. Duże rurki pozostają dostępne, aby zobaczyć formalną ekstrapolację i granice stosowanego wzoru.

Założenia i granice

  • Stała temperatura, jednorodna nieściśliwa ciecz, zaniedbana gęstość gazu i jego zmiana ciśnienia z wysokością. W całym doświadczeniu celowo przyjęto g = 10 m/s².
  • Jedna granica ciecz–gaz, nie dwie strony błony mydlanej. γ oraz θ są niezależnie ustawianymi parametrami umownego układu, a nie kartą właściwości określonej substancji.
  • Przybliżenie cienkiej kapilary pomija szczegóły objętości menisku. Rzeczywisty odczyt poziomu musi określać, który punkt powierzchni obserwujemy. Duży zbiornik zapewnia praktycznie stały poziom odniesienia.
  • Gładkie jednorodne ścianki z zadanym stałym kątem. Pomijamy histerezę kąta, zakotwiczenie linii kontaktu, parowanie, zanieczyszczenia, lepkie opóźnienie i ograniczenie długością rurki. Skrajne kąty 0° i 180° są idealnymi granicami modelu.
  • Błąd zera obu wskazań jest dokładnie wspólny. Różnica nie usuwa osobnych błędów menisku, skali długości, promieni ani odmiennego zwilżania rurek.

Sprawdź samodzielnie

Zachowaj dane początkowe, lecz zmień b z 2 na −3 mm. Następnie ustaw θ = 120°, zachowując nowe b. Podaj h₁, h₂, H₁ − H₂ i znaki Δp. Na koniec zrównaj oba promienie: jaka informacja o A i b znika?

Sprawdź rozwiązanie

Sama zmiana b pozostawia h₁ = 14,4 mm, h₂ = 7,2 mm i różnicę 7,2 mm; wskazania zmieniają się na 11,4 oraz 4,2 mm. Przy θ = 120° cos θ = −1/2, więc h₁ = −14,4 mm, h₂ = −7,2 mm, wskazania −17,4 i −10,2 mm, a różnica −7,2 mm. Δp₁ = +144 Pa i Δp₂ = +72 Pa. Równe promienie dają zerową różnicę dla każdego A: nie można z tej pary odczytów rozdzielić nachylenia i wyrazu wolnego.

Podstawy fizyczne

Nie znalazłeś szukanego materiału? Napisz do nas — pomóż nam rozwijać Fizykę dla każdego.