v2.0.9817.20094
Fizyka dla każdego

Drgania sprzężone · wirtualne doświadczenie

Dwa oscylatory: mody, dudnienia i przepływ energii

Przygotuj ruch zgodny, przeciwny albo wychyl tylko jeden wózek. Porównaj oba wychylenia, powrót obwiedni i bilans energii uwzględniający środkową sprężynę.

Najpierw przewidź

Czy w chwili, gdy wychylenie pierwszego wózka znika, cała energia musi należeć do drugiego? Najpierw przewidź rolę prędkości i sprężyny łączącej wózki.

Przykład bez sterowania: m = 1 kg, k = 9 N/m, κ = 3,5 N/m. Puszczamy wózki bez prędkości z x₁ = 10 cm i x₂ = 0. Częstości modów wynoszą ωs = 3 rad/s i ωa = 4 rad/s. Stąd x₁ = 0,05[cos(3t) + cos(4t)] m oraz x₂ = 0,05[cos(3t) − cos(4t)] m, gdy t podajemy w sekundach. Na początku E₁ = 0,045 J, E₂ = 0 i Eκ = 0,0175 J; razem 0,0625 J. W chwili t = π s oba wózki znowu mają zerowe prędkości: x₁ = 0, x₂ = −10 cm. E₁ i E₂ zamieniły się wartościami, ale środkowa sprężyna nadal ma 0,0175 J. Nie cała energia układu należy do drugiego wózka i jego zewnętrznej sprężyny.

Ustaw doświadczenie
0

Porównaj swoje próby

Zapisz ustawienia i odczyty, zmień jeden parametr i zapisz kolejną próbę. To wyniki modelu. Tabela pozostaje na tej stronie do jej zamknięcia; możesz pobrać ją jako CSV. Wyczyszczenie tabeli możesz cofnąć do chwili zapisania nowej próby.

Brak zapisanych prób. Możesz porównać do 20 prób.

Jak działa ten model?

Dwa jednakowe wózki poruszają się poziomo. Każdy jest połączony z nieruchomą ścianą sprężyną k, a między wózkami znajduje się sprężyna κ. x₁ i x₂ są wychyleniami od dwóch różnych położeń równowagi, oba dodatnimi w prawo. Zmiana długości środkowej sprężyny wynosi x₂ − x₁. W położeniu równowagi wszystkie trzy sprężyny mają długości naturalne.

Równania sił to m ẍ₁ = −k x₁ + κ(x₂ − x₁) i m ẍ₂ = −k x₂ − κ(x₂ − x₁). Współrzędne qₛ = (x₁ + x₂)/2 oraz qₐ = (x₁ − x₂)/2 rozdzielają je na dwa ruchy harmoniczne. Mod zgodny ma x₁ = x₂ i ωₛ = √(k/m); mod przeciwny ma x₁ = −x₂ i ωₐ = √[(k + 2κ)/m]. Częstość ω podajemy w rad/s, a częstotliwość f = ω/(2π) w hercach.

W każdym przygotowaniu puszczamy oba wózki bez nadania prędkości. Dla wybranych X₁ = x₁(0) i X₂ = x₂(0) rozwiązanie jest dokładną sumą modów: qₛ = (X₁ + X₂)cos(ωₛt)/2 i qₐ = (X₁ − X₂)cos(ωₐt)/2, następnie x₁ = qₛ + qₐ i x₂ = qₛ − qₐ. Zmiana kontrolki oznacza nowe doświadczenie z tymi warunkami początkowymi; nie oznacza wymiany sprężyny w trakcie trwającego ruchu. Suwak może nadal wskazywać niezerowy czas nowej próby.

Gdy puszczamy tylko pierwszy wózek z wychylenia A, oba mody mają początkowe wychylenie A/2. Po zastosowaniu wzorów trygonometrycznych x₁ = A cos(Ωt)cos(δt), a x₂ = A sin(Ωt)sin(δt), gdzie Ω = (ωₐ + ωₛ)/2 i δ = (ωₐ − ωₛ)/2. Szybki czynnik ma częstotliwość Ω/(2π). Dodatnia obwiednia |A cos(δt)| wraca co Td = 2π/(ωₐ − ωₛ). Jej pierwsze zero wypada przy Td/2. Podpisany czynnik cos(δt) ma dwa razy dłuższy okres niż jego wartość bezwzględna. Przy słabym sprzężeniu zmiana obwiedni jest znacznie wolniejsza od samych drgań; przy silnym sprzężeniu ten podział skal zanika.

Bilans pokazuje trzy składniki: E₁ = mv₁²/2 + kx₁²/2, E₂ = mv₂²/2 + kx₂²/2 oraz Eκ = κ(x₂ − x₁)²/2. E₁ i E₂ obejmują wózek i jego zewnętrzną sprężynę. Energia środkowej sprężyny jest pokazana osobno, więc niczego nie liczymy dwukrotnie. Suma pozostaje stała. Stałe są również energie modów Es = m q̇ₛ² + kqₛ² i Ea = m q̇ₐ² + (k + 2κ)qₐ², chociaż E₁ i E₂ mogą się zmieniać. Mody nie wymieniają między sobą energii w tym liniowym modelu.

Wyzerowanie wychylenia nie zeruje energii kinetycznej. Nawet przy pierwszym zerze obwiedni pierwszego wózka jego prędkość wynosi v₁ = −Aδ cos(Ωt), więc na ogół jest niezerowa. Nie wolno utożsamiać Td/2 z dokładnym przekazaniem całej energii. Popularny obraz powolnego przekazywania energii jest dobrym przybliżeniem przy słabym sprzężeniu, lecz tutaj odczyty wynikają z pełnych prędkości i wszystkich sprężyn.

Doświadczenie 1 — wybierz mod. Pozostaw m = 1 kg, k = 20 N/m, κ = 2 N/m i A = 10 cm. Porównaj przygotowanie zgodne z przeciwnym, zmieniając wyłącznie ten wybór. W pierwszym przypadku środkowa sprężyna nie odkształca się, a fₛ ≈ 0,71176 Hz; w drugim fₐ ≈ 0,77970 Hz. Zwiększ κ przy każdym przygotowaniu. Częstotliwość zgodnego ruchu się nie zmieni, przeciwnego wzrośnie. Zapisz próby i sprawdź, który mod ma niezerową energię.

Doświadczenie 2 — włącz sprzężenie. Wróć do przygotowania „Tylko pierwszy” oraz m = 1 kg, k = 20 N/m, A = 10 cm. Porównaj κ = 0, 2 i 4 N/m, zachowując pozostałe dane. Bez sprzężenia drugi wózek pozostaje nieruchomy. Przy dodatnim κ obserwuj oba przebiegi i osobną energię środkowej sprężyny. Zapisz Td i sprawdź, czy silniejsze sprzężenie skraca czas powrotu obwiedni. Ponieważ puszczasz układ z takiego samego wychylenia, zmiana κ zmienia też początkową energię; nie jest to porównanie przy stałej energii.

Doświadczenie 3 — zmień masę, zachowaj sprężyny. Ustaw κ = 2 N/m i start tylko pierwszego wózka. Porównaj masy 1 kg i 4 kg. Obie częstotliwości maleją dwukrotnie, a wszystkie czasy charakterystyczne rosną dwukrotnie. Porównaj stan lżejszego układu przy 2 s ze stanem cięższego przy 4 s: wychylenia i składniki energii są takie same, prędkości w cięższym układzie są dwukrotnie mniejsze. Dla niego pełny powrót obwiedni nie mieści się w oknie 20 s.

Doświadczenie 4 — podwój samo wychylenie. Przy tych samych m, k, κ, przygotowaniu i czasie zmień A z 10 na 20 cm. Wychylenia oraz prędkości rosną dwukrotnie, a wszystkie energie czterokrotnie. Częstotliwości pozostają takie same. Wykres ma stałą skalę od −20 do 20 cm; pasek energii pokazuje udziały w aktualnej całkowitej energii, dlatego same długości segmentów nie wystarczą do porównania dwóch amplitud. Porównaj także odczyty w dżulach.

Założenia i granice

  • Jednakowe masy, jednakowe zewnętrzne sprężyny, liniowe prawo Hooke’a i ruch w jednym wymiarze. Sprężyny są nieważkie, ściany nieruchome; nie ma tarcia, tłumienia ani zewnętrznego wymuszenia. Dla rzeczywistego zestawu liniowość i brak zderzeń trzeba sprawdzić w użytym zakresie wychyleń.
  • Każde przygotowanie ma v₁(0) = v₂(0) = 0. Model nie obejmuje dowolnego początkowego impulsu, różnych mas, luzu, sprężyny jednostronnej ani nieliniowego rozciągania.
  • Rysunek wózków jest schematem. Wychylenia obu wózków mają wspólną, stałą skalę; szerokości wózków i długości naturalne sprężyn nie są parametrami modelu. Wykresy oraz odczyty podają rzeczywiste wartości modelowe.
  • Dudnienia wymagają wzbudzenia obu modów o różnych częstotliwościach. W czystym modzie, dla κ = 0 albo A = 0 nie opisujemy ruchu okresem dudnień. Bardzo słabe sprzężenie może dać okres obwiedni dużo dłuższy od okna 20 s. Wartości wykraczające poza zakres liczb zmiennoprzecinkowych otrzymują opis zamiast nieskończonego odczytu.
  • Rozwiązanie wykorzystuje dokładne wzory modalne, bez całkowania krokowego. Ograniczona rozdzielczość wykresu i kroku czasu nie oznacza niepewności fizycznego pomiaru. Wyniki są przewidywaniami modelu, nie danymi z rzeczywistego doświadczenia.

Sprawdź samodzielnie

Ustaw m = 1 kg, k = 9 N/m, κ = 3,5 N/m, A = 10 cm i start tylko pierwszego wózka. Oblicz oba mody i energie w chwili początkowej. Co stanie się przy t = π s? Następnie zwiększ wyłącznie masę każdego wózka do 4 kg: w jakiej chwili otrzymasz ten sam stan? Porównaj rachunek z suwakiem ustawionym odpowiednio blisko 3,14 s i 6,28 s.

Sprawdź rozwiązanie

ωₛ = √9 = 3 rad/s, ωₐ = √16 = 4 rad/s, qₛ(0) = qₐ(0) = 0,05 m. Energie modów: Es = 9·0,05² = 0,0225 J i Ea = 16·0,05² = 0,0400 J. Na początku E₁ = 9·0,10²/2 = 0,045 J, E₂ = 0 i Eκ = 3,5·0,10²/2 = 0,0175 J; suma 0,0625 J. Przy t = π s cos(3π) = −1 i cos(4π) = 1, więc x₁ = 0, x₂ = −0,10 m, a obie prędkości są zerowe. E₁ = 0, E₂ = 0,045 J i Eκ = 0,0175 J. Ten konkretny stosunek częstości daje jednocześnie zero wychylenia i prędkości pierwszego wózka; nie jest to ogólna własność zera obwiedni. Dla masy 4 kg częstości maleją do 1,5 i 2 rad/s, dlatego ten sam stan występuje przy t = 2π s. Energie się nie zmieniają. Suwak z krokiem 0,01 s daje stan bliski, ale nie dokładnie równy tym chwilom.

Podstawy fizyczne

Nie znalazłeś szukanego materiału? Napisz do nas — pomóż nam rozwijać Fizykę dla każdego.