v2.0.9792.42761
Fizyka dla każdego
Właściwości materii i płyny · 1 min czytania

Poiseuille — zadanie: prędkość na osi i czas zebrania oleju

Opublikowano: 25.10.2026
Wyślij link e-mailem Własna poczta Komentarze: 0

Przez poziomy odcinek rury kołowej płynie olej modelowy o η = 0,050 Pa·s i ρ = 850 kg/m³. Promień wewnętrzny wynosi a = 1,5 mm, odległość między punktami pomiaru ciśnienia L = 0,80 m, a spadek ciśnienia Δp = 3200 Pa. Na całym tym odcinku przepływ jest ustalony, laminarny i rozwinięty; przy ścianie nie ma poślizgu.

a) Oblicz prędkość średnią i maksymalną. b) Wyznacz Q w ml/min oraz czas zebrania 30 ml przy niezmienionych warunkach. c) Wyjaśnij błąd użycia prędkości na osi do obliczenia Q dla całego przekroju.

Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie
Wskazówka

Oblicz średnią prędkość ze wzoru Δpa²/(8ηL), a dopiero potem Q = πa²ū. Prędkość maksymalna jest dwa razy większa od średniej. Zamieniając m³/s na ml/min, uwzględnij zarówno objętość, jak i czas.

Rozwiązanie

1. Promień w metrach i średnia prędkość

Podane 1,5 mm jest promieniem, więc a = 0,0015 m i a² = 2,25·10⁻⁶ m². Nie dzielimy tej wartości ponownie przez dwa. Stosując wzór dla rozwiniętego profilu kołowego, dostajemy:

\bar u=\frac{3200\cdot2{,}25\cdot10^{-6}}{8\cdot0{,}050\cdot0{,}80}=0{,}0225\ \mathrm{m/s}.

Na osi prędkość wynosi umax = 2ū = 0,0450 m/s. Warunki zadania dotyczą odcinka pomiarowego, więc L nie jest długością od wlotu do pierwszego króćca.

2. Sumaryczny przepływ przez przekrój

Mnożymy pole koła przez średnią prędkość:

Q=\pi(0{,}0015)^2\cdot0{,}0225\approx1{,}5904\cdot10^{-7}\ \mathrm{m^3/s}.

Ponieważ 1 m³ = 10⁶ ml, wynik to około 0,15904 ml/s. Minuta zawiera 60 sekund, zatem Q ≈ 9,5426 ml/min. Więcej cyfr pozostawiamy na potrzeby dalszego rachunku, a odpowiedź można zaokrąglić do 9,5 ml/min zgodnie z dokładnością danych.

3. Objętość podzielona przez natężenie

Przy stałym przepływie V = Qt, więc:

t=\frac{30\ \mathrm{ml}}{9{,}5426\ \mathrm{ml/min}}\approx3{,}144\ \mathrm{min}\approx188{,}6\ \mathrm s.

Czas około 3,1 min dotyczy zbierania przy utrzymanym Δp. Jeżeli poziom cieczy zasilającej opada lub lepkość zmienia się wskutek temperatury, Q nie musi być stałe i dzielenie przez jeden początkowy przepływ nie wystarczy.

4. Dlaczego prędkość osiowa zawyża wynik?

Iloczyn πa²umax traktuje cały przekrój tak, jakby płynął z prędkością osi. Rzeczywista prędkość maleje aż do zera przy ścianie. Błędny przepływ byłby dwukrotnie większy, a wyliczony czas dwukrotnie krótszy: około 94,3 s. Kontrola profilu wykrywa błąd, którego samo sprawdzenie jednostki m³/s nie ujawnia.

Powiązana teoria

Przepływ Poiseuille’a: profil prędkości i czwarta potęga promienia

Dalsza lektura

Materiał referencyjny

Promień zmienia znacznie więcej niż pole

Najpierw przewiduj: Podwój promień przy tej samej różnicy ciśnień. Porównaj przepływ i sprawdź ponownie, czy założenia modelu są spełnione.

Zmieniaj jedną wielkość i porównuj wyniki

Paraboliczny profil prędkości cieczy w rurce.
Paraboliczny profil prędkości cieczy w rurce. Wybierz rysunek, aby otworzyć go w pełnym rozmiarze.

R = 1 mm, L = 1 m, η = 1 mPa·s, Δp = 100 Pa i ρ = 1000 kg/m³: Q ≈ 0,03927 ml/s, v średnia = 0,0125 m/s, Re = 25. Oszacowana długość wlotowa wynosi 0,0025 m.

Co oblicza model i gdzie kończą się jego założenia?

v(r)=\frac{\Delta p}{4\eta L}(R^2-r^2),\quad Q=\frac{\pi R^4\Delta p}{8\eta L}. Prędkość przy ściance jest zerowa, a średnia po przekroju równa połowie prędkości na osi. Przyjmujemy poziomą rurkę kołową, ciecz Newtonowską o stałej gęstości 1000 kg/m³ i lepkości, przepływ ustalony oraz w pełni rozwinięty.

Kontrola stosowalności korzysta z Re = ρvśr(2R)/η i oszacowania Lwlot ≈ 0,05 Re·2R. Przyjmujemy ostrożny warunek orientacyjny: Re < 2000 i Lwlot ≤ 0,1 L. Odcinek rozwijania profilu powinien zajmować niewielką część rurki, ponieważ powoduje dodatkowe straty ciśnienia. Ten próg nie oznacza błędu wyniku mniejszego niż 10% ani nie gwarantuje laminarności; zaburzenia i warunki wlotowe też mają znaczenie. Gdy próba nie przechodzi tej kontroli, ukrywamy profil jako niewiarygodną prognozę; Re jest wtedy tylko wartością wynikającą z testowanego modelu.

Najpierw spróbuj samodzielnie. Zapisz dane, wybierz prawa fizyczne i sprawdź jednostki. Przejdź do zadań ze sprawdzaniem odpowiedzi »

Ostatnie materiały autora

Wszystkie materiały autora »

Komentarze (0)

Nie ma jeszcze opublikowanych komentarzy. Rozpocznij rozmowę o tym materiale.

Dodaj komentarz

Możesz komentować jako gość lub zalogować się, aby użyć danych konta. Utwórz konto

Emotikony

Zaznacz tekst i wybierz formatowanie lub użyj Ctrl/Cmd+B, I, U w polu komentarza. Znaczniki HTML nie są wykonywane.

Wybór wszystkich komentarzy obejmuje odpowiedzi. Powiadomienia wymagają potwierdzenia adresu; zrezygnujesz z nich przez link w wiadomości.

← Wróć do działu: Zadania Do góry ↑
Nie znalazłeś szukanego materiału? Napisz do nas — pomóż nam rozwijać Fizykę dla każdego.