Zadanie 6 - Pole Grawitacyjne - Prawo grawitacji Newtona
Statek kosmiczny o masie 50 t po wyłączeniu silników przeleciał w pobliżu Marsa. W pewnej chwili t0 statek przelatywał na wysokości 500 km nad powierzchnią planety. Masa Marsa wynosi 6,4·10^23 kg, a jego promień 3,4·10^6 m.
Oblicz wartość przyspieszenia swobodnego spadku na powierzchni Marsa.
Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie
W tym zadaniu
Na powierzchni czy na wysokości statku?
W treści pojawiają się masa statku i wysokość 500 km, lecz pytanie dotyczy przyspieszenia swobodnego spadku na powierzchni Marsa. Odległością we wzorze będzie zatem promień Marsa, a nie promień powiększony o wysokość statku. Nie każda liczba w zadaniu musi być potrzebna w danym podpunkcie.
Przyjmujemy Marsa jako kulę o sferycznie symetrycznym rozkładzie masy. Pomijamy wpływ jego obrotu i lokalnych nierówności pola. Obliczamy wartość przyspieszenia grawitacyjnego, które uzyska małe swobodnie spadające ciało przy powierzchni, a nie przyspieszenie po odjęciu skutków ruchu obrotowego planety.
1. Prawo grawitacji i druga zasada dynamiki
Dla ciała o masie m na zewnątrz takiej planety siła przyciągania ma wartość:
F_g=\frac{GMm}{r^2},
gdzie r jest odległością od środka planety. W swobodnym spadku ta siła nadaje ciału przyspieszenie. Z F_g=mg(r) otrzymujemy:
mg(r)=\frac{GMm}{r^2},\qquad g(r)=\frac{GM}{r^2}.
Masa spadającego ciała skraca się. Statek o masie 50 t i mały przedmiot otrzymałyby w tym samym punkcie takie samo przyspieszenie grawitacyjne, jeśli inne oddziaływania można pominąć.
2. Podstawmy promień powierzchni
Oznaczmy promień planety przez R_M=3{,}4\cdot10^6\,\mathrm{m}, aby nie mylić go z dowolną odległością r. Masa Marsa wynosi M=6{,}4\cdot10^{23}\,\mathrm{kg}. Zachowując wartość stałej z pierwotnych obliczeń, przyjmujemy G=6{,}6738\cdot10^{-11}\,\mathrm{m^3\,kg^{-1}\,s^{-2}}. Na powierzchni r=R_M, zatem:
g_{\mathrm{pow}}=\frac{GM}{R_M^2}=\frac{6{,}6738\cdot10^{-11}\cdot6{,}4\cdot10^{23}}{(3{,}4\cdot10^6)^2}\,\mathrm{\frac{m}{s^2}}\approx3{,}695\,\mathrm{\frac{m}{s^2}}.
Odpowiedź: przyspieszenie swobodnego spadku przy powierzchni Marsa wynosi w tym modelu około 3,7 m/s² i jest skierowane ku środkowi planety. Dane o masie i promieniu podano z niewielką dokładnością, więc końcowego wyniku nie trzeba zapisywać z wieloma cyframi.
3. Sprawdźmy jednostki
\left[\frac{GM}{R_M^2}\right]=\frac{\mathrm{m^3\,kg^{-1}\,s^{-2}}\cdot\mathrm{kg}}{\mathrm{m^2}}=\mathrm{m\,s^{-2}}.
To jednostka przyspieszenia. Im większa masa planety przy tym samym promieniu, tym większy wynik. Przy tej samej masie i większym promieniu przyspieszenie przy powierzchni jest mniejsze.
Po co w takim razie podano 500 km?
Ta wysokość byłaby potrzebna do obliczenia przyspieszenia w miejscu, gdzie znajduje się statek. Wtedy dopiero zastosowalibyśmy:
h=5\cdot10^5\,\mathrm{m},\qquad r=R_M+h=3{,}9\cdot10^6\,\mathrm{m},\qquad g(h)=\frac{GM}{(R_M+h)^2}\approx2{,}81\,\mathrm{\frac{m}{s^2}}.
To inna, mniejsza wartość, a nie odpowiedź na pytanie o powierzchnię. W obu miejscach działa to samo prawo odwrotności kwadratu odległości, ale podstawiamy do niego dwie różne odległości od środka Marsa.
Najpierw spróbuj samodzielnie. Zapisz dane, wybierz prawa fizyczne i sprawdź jednostki. Przejdź do zadań ze sprawdzaniem odpowiedzi »
← Wróć do działu: Zadania Do góry ↑
Komentarze (0)
Nie ma jeszcze opublikowanych komentarzy. Rozpocznij rozmowę o tym materiale.
RSS komentarzy · Powiadomienia e-mail
Dodaj komentarz
Możesz komentować jako gość lub zalogować się, aby użyć danych konta. Utwórz konto