Elektrostatyka Zadanie 1 - Kula o masie m, obdarzona ładunkiem q1, porusza się z prędkością v, w kierunku drugiej - początkowo nieruchomej - kuli o masie m2 i ładunku q2
Kula o masie m, obdarzona ładunkiem q1, porusza się z prędkością v1, w kierunku drugiej - początkowo nieruchomej - kuli o masie m2 i ładunku q2. Na jaką odległość x zbliżą się te kule? Założyć, ze w chwili początkowej kule znajdują się w bardzo dużej wzajemnej odległości.
Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie
W tym zadaniu
Najmniejsza odległość nie oznacza zderzenia
Masę pierwszej kulki, zapisaną w treści jako m, oznaczmy w rachunkach przez m₁ = m. Rozpatrujemy ruch centralny oraz ładunki tego samego znaku, q₁q₂ > 0. Traktujemy kulki jak ładunki punktowe, pomijamy promieniowanie i inne oddziaływania. Dla ładunków przeciwnych znaków nie ma opisanego tu elektrostatycznego punktu zwrotnego.
Na początku kulki są bardzo daleko, więc wybieramy zerową energię ich wzajemnego oddziaływania. Pierwsza ma prędkość v₁, druga spoczywa. Podczas zbliżania pierwsza zwalnia, a druga nabiera prędkości. W chwili najmniejszej odległości przestają się do siebie przybliżać: ich prędkość względna jest zerowa. Obie mają wtedy tę samą chwilową prędkość V.
Pęd wyznacza ruch środka masy
Siły między kulkami są wewnętrzne. Całkowity pęd izolowanego układu jest zachowany:
m_1v_1=(m_1+m_2)V,\qquad V=\frac{m_1v_1}{m_1+m_2}.
V jest prędkością środka masy. W chwili najbliższego zbliżenia żadna kulka nie porusza się względem środka masy, ale cały układ nadal porusza się względem pierwotnego obserwatora. Dlatego nie wolno zamienić całej początkowej energii kinetycznej w energię elektrostatyczną.
Z energii znajdziemy odległość
Zapisujemy energię początkową i energię w chwili minimum. Energia potencjalna kq₁q₂/x należy do pary ładunków, a nie tylko do jednej kulki:
\frac12m_1v_1^2=\frac12(m_1+m_2)V^2+\frac{kq_1q_2}{x_{\min}}.
Podstawiamy V, a następnie wyłączamy wspólne czynniki:
\frac{kq_1q_2}{x_{\min}}=\frac12m_1v_1^2-\frac12(m_1+m_2)\left(\frac{m_1v_1}{m_1+m_2}\right)^2
=\frac12m_1v_1^2\left(1-\frac{m_1}{m_1+m_2}\right)=\frac12\frac{m_1m_2}{m_1+m_2}v_1^2.
Wprowadźmy masę zredukowaną μ = m₁m₂/(m₁+m₂). Pozostają dwa krótkie kroki:
\frac{kq_1q_2}{x_{\min}}=\frac12\mu v_1^2,\qquad x_{\min}=\frac{2kq_1q_2}{\mu v_1^2}=\frac{2kq_1q_2(m_1+m_2)}{m_1m_2v_1^2}.
Czynnik 2 stoi w liczniku. Dzieląc przez połowę pewnej wielkości, mnożymy przez 2, nie przez 1/2. Ten jeden krok decyduje o poprawnej odpowiedzi.
Dwie kontrole wyniku
Gdy m₂ jest bardzo duże, μ zbliża się do m₁ i otrzymujemy wynik dla prawie nieruchomej drugiej kulki. Gdy m₁ = m₂, masa zredukowana wynosi m₁/2, zatem xₘᵢₙ = 4kq₁q₂/(m₁v₁²). Większa początkowa szybkość pozwala zbliżyć kulki bardziej: podwojenie v₁ zmniejsza minimum czterokrotnie.
Jednostka kq₁q₂ to J·m, a μv₁² ma jednostkę J, więc wynik jest długością. Po osiągnięciu minimum kulki zaczynają się oddalać; nie sklejają się. Dla rzeczywistych kulek trzeba jeszcze sprawdzić, czy wyliczona odległość środków jest większa od sumy ich promieni. Inaczej model punktowy dochodzi do granicy stosowalności przed opisanym minimum.
Najpierw spróbuj samodzielnie. Zapisz dane, wybierz prawa fizyczne i sprawdź jednostki. Przejdź do zadań ze sprawdzaniem odpowiedzi »
← Wróć do działu: Zadania Do góry ↑
Komentarze (3)
RSS komentarzy · Powiadomienia e-mail
Dodaj komentarz
Możesz komentować jako gość lub zalogować się, aby użyć danych konta. Utwórz konto