Mechanika kwantowa - podstawy zadanie 9 - cząstka alfa w jednorodnym polu magnetycznym
Cząstką alfa porusza się w próżni po okręgu o promieniu R=5cm w jednorodnym polu magnetycznym o indukcji B=2,5 * 10^-2 T.
Obliczyć długość fali materii odpowiadającą tej cząstce.
Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie
W tym zadaniu
Jedna siła, zakrzywiony tor
Cząstka alfa ma dodatni ładunek q = 2e. Opisujemy ruch w układzie inercjalnym, przy jednorodnym polu magnetycznym. Ruch po okręgu oznacza tutaj, że prędkość jest prostopadła do B. Gdyby miała składową wzdłuż pola, tor byłby śrubowy, a nie kołowy.
\vec F_L=q\vec v\times\vec B,\qquad F_L=|q|vB\sin\phi.
Kąt między v i B wynosi 90°, więc sinφ = 1 i F_L=2evB. Wartość jest największa dla prostopadłych wektorów; cos90° dałby zero i nie opisywałby tego ruchu. Siła Lorentza jest wypadkową skierowaną do środka okręgu. Nie równoważymy jej dodatkową fizyczną siłą odśrodkową.
Promień pozwala wyznaczyć pęd
W przybliżeniu nierelatywistycznym przyspieszenie dośrodkowe ma wartość v²/R. Drugie prawo Newtona prowadzi do:
2evB=\frac{m_\alpha v^2}{R}.
Skracamy jedną dodatnią wartość v i mnożymy obie strony przez R. Po prawej stronie rozpoznajemy pęd:
2eBR=m_\alpha v=p.
Teraz wystarczy zależność de Broglie’a. Masa zniknęła z rachunku, więc nie musimy jej wyznaczać z liczby nukleonów:
\lambda=\frac hp=\frac{h}{2eBR}.
Podstawiamy dane z jednostkami
Zachowujemy wartości zadania: B = 2,5·10⁻² T i R = 5 cm = 0,05 m. Przy h ≈ 6,626·10⁻³⁴ J·s oraz e ≈ 1,6·10⁻¹⁹ C:
\lambda=\frac{6{,}626\cdot10^{-34}\,\mathrm{J\,s}}{2\cdot1{,}6\cdot10^{-19}\,\mathrm C\cdot2{,}5\cdot10^{-2}\,\mathrm T\cdot0{,}05\,\mathrm m}\approx1{,}7\cdot10^{-12}\,\mathrm m.
Odpowiedź: długość fali materii jest rzędu 1,7 pm. Pole nie nadaje cząstce energii: siła magnetyczna jest prostopadła do prędkości i nie wykonuje pracy. Zmienia kierunek pędu, a podany promień wraz z B pozwala ustalić jego wartość. Jednostka qBR to kg·m/s, więc h/(qBR) rzeczywiście ma jednostkę długości.
Sprawdzamy przybliżenie nierelatywistyczne
Dla danych zadania p = 2eBR ≈ 4,0·10⁻²² kg·m/s. Przy masie cząstki alfa około 6,64·10⁻²⁷ kg otrzymujemy:
v\approx\frac p{m_\alpha}\approx6{,}0\cdot10^4\,\mathrm{m/s}\ll c.
To potwierdza użycie p ≈ mv w poprzednim rachunku. Sama zależność p = |q|BR jest prawdziwa także z pędem relatywistycznym, więc ostateczna długość fali h/(|q|BR) nie wymagałaby zastąpienia pędu przez mv.
Najpierw spróbuj samodzielnie. Zapisz dane, wybierz prawa fizyczne i sprawdź jednostki. Przejdź do zadań ze sprawdzaniem odpowiedzi »
← Wróć do działu: Zadania Do góry ↑
Komentarze (0)
Nie ma jeszcze opublikowanych komentarzy. Rozpocznij rozmowę o tym materiale.
RSS komentarzy · Powiadomienia e-mail
Dodaj komentarz
Możesz komentować jako gość lub zalogować się, aby użyć danych konta. Utwórz konto